Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, nawrotowa i zapalna choroba skóry przebiegająca z silnym świądem. Od lat obserwowany jest wzrost liczby zachorowań na choroby atopowe wśród mieszkańców krajów wysokorozwiniętych. Obecnie AZS występuje u ok. 10-20% dzieci oraz 1-3% dorosłych.
Na czym polega AZS?
Choroba ta charakteryzuje się zmianami zapalnymi skóry, które posiadają typową lokalizację i morfologię. Pod wpływem przewlekłego drapania dochodzi do tzw. lichenizacji, czyli pogrubienia naskórka. Z kolei suchość skóry w przebiegu AZS może prowadzić do jej pękania i nadwrażliwości.
Do czynników nasilających chorobę zalicza się:
- alergeny,
- czynniki drażniące,
- hormony,
- klimat,
- pokarmy,
- stres,
- używki.
Choć jest ich całkiem sporo, to nie każdy chory zareaguje na wszystkie czynniki zaostrzające.
Żywienie w AZS
Przegląd badań wskazuje, że sposób odżywiania ma realny wpływ na przebieg choroby, ciężko jednak wskazać jedną "dietę na AZS". Niektóre składniki, takie jak cynk, kwasy omega-3, probiotyki czy witaminy mogą wspierać odbudowę skóry i zmniejszać stan zapalny. Inne z kolei, jak nadmiar cukru czy niedobory składników odżywczych mogą osłabiać skórę i ułatwiać jej podrażnienie.
Eliminacja alergenów
Leczenie AZS wywołanego przez alergeny polega przede wszystkim na wyeliminowaniu z diety źle tolerowanych pokarmów oraz włączeniu leczenia farmakologicznego.
W 1999r. Komisja Kodeksu Żywnościowego stworzyła listę pokarmów, które najczęściej przyczyniają się do uczuleń. Zaliczyła do nich białka jaja, białka mleka krowiego, mięczaki, orzechy, orzeszki arachidowe, pszenicę, ryby, skorupiaki oraz soję. Kilkanaście lat później dodano do listy jeszcze dwutlenek siarki, łubin, mięso, seler i sezam.
Decydując się na stosowanie diety eliminacyjnej najlepiej jest wykluczać jeden lub kilka pokarmów, a nie wszystkie na raz, aby móc ocenić, czy dany składnik rzeczywiście wpływa na nasilenie choroby.
Tłuszcze
Korzystny wpływ na przebieg AZS może wykazywać kwas gamma-linolenowy (GLA) zaliczany do kwasów tłuszczowych omega-6. Do jego dobrych źródeł należą czarna porzeczka, ogórecznik czy wiesiołek. Ich systematyczne stosowanie może łagodzić stany zapalne skóry.
Podobne korzyści może przynieść także suplementacja DHA i EPA.
Warto jednak zwrócić uwagę, że choć wybrane tłuszcze mogą działać korzystnie, to dieta bogata w tłuszcze ogółem będzie nasilać objawy azotopowego zapalenia skóry przez zaburzenie składu mikrobioty jelitowej.
Cynk
W badaniu przeprowadzonym w 2014r. wykazano, że dzieci chorujące ma AZS miały niższą zawartość cynku we włosach niż dzieci zdrowe. Zażywanie suplementów przyniosło poprawę już po dwóch miesiącach.
Probiotyki
Badanie z 2005r. wskazuje, że suplementacja Lactobaccillus fermentum poprawia przebieg oraz nasilenie AZS u dzieci. Metaanaliza przeprowadzona w 2024r. potwierdziła, że suplementacja probiotykami znacząco łagodziła objawy AZS u dzieci bez alergii pokarmowych.
